Krokwie i jetki — funkcja w więźbie
Krokwie to długie, ukośne belki biegnące od kalenicy do okapu — to one bezpośrednio podtrzymują pokrycie dachowe i przenoszą ciężar pokrycia, śniegu i wiatru na ściany przez murłatę. Jetki to poziome belki łączące dwie krokwie naprzeciwko siebie (po obu stronach kalenicy) — ich rolą jest zapobieganie rozpychaniu krokwi pod ciężarem i utrzymanie sztywności geometrii dachu w trakcie ruchu konstrukcji.
Razem — krokwie + jetki + murłaty + płatwie + miecze — tworzą więźbę dachową. W tej kategorii skupiamy się na najliczniejszych elementach (krokwie, jetki, miecze) — pełen pakiet więźby z liczeniem z projektu znajdziesz w osobnej kategorii „więźba dachowa".
Asortyment
- Krokwie: 60×120, 60×140, 60×160, 80×160, 80×180, 80×200, 80×220 mm
- Jetki: 80×160, 80×180, 100×200 (jetka pełni dwojaką rolę — łączącą i wzmacniającą, więc przekrój zwykle większy niż krokiew)
- Miecze i kleszcze (usztywniacze): 80×180, 100×220 mm (krótkie, długość 1,5-3 m)
- Długości krokwi: 4-7 m (standard z magazynu), 8 m na zamówienie
- Klasa drewna: C24 świerk pospolity (standard) lub KW (oszczędniej, dla ekip nieprzejmujących się normą wytrzymałościową)
- Wykończenie: ostrokrawężne, suszone w stosach (18-22% wilgotności) lub świeże
- Strugane S4S na zamówienie do widocznych konstrukcji w nowoczesnych poddaszach
Jak dobrać przekrój krokwi
Przekrój krokwi zależy od trzech parametrów: rozpiętości (długość krokwi od murłaty do kalenicy lub do płatwi), obciążenia śniegiem w danej strefie geograficznej oraz rozstawu krokwi (typowo 60-90 cm między osiami).
- Strefa 1-2 śnieżna (Warszawa, Mazowsze), rozstaw 80 cm, rozpiętość krokwi do 5,5 m → 60×160 wystarcza. Powyżej 5,5 m → 60×180 albo 80×160.
- Strefa 3 śnieżna (Suwałki, Białystok), rozstaw 80 cm, rozpiętość 5,5 m → 60×180 albo 80×160.
- Strefy 4-5 (Podhale, Beskidy) — zwykle 80×200 albo 80×220, rozstaw zmniejszony do 60-70 cm.
Dokładny przekrój powinien wyliczyć projektant. Jeśli nie masz projektu — pomożemy dobrać orientacyjnie. Wystarczy podać rozpiętość, kąt nachylenia dachu, rodzaj pokrycia (dachówka cięższa od blachy → większy przekrój) i lokalizację (strefa śnieżna).
Jetki — kiedy potrzebne, kiedy nie
Jetki są wymagane, gdy:
- Krokwie są długie (powyżej 4,5-5 m) i obciążenie śniegiem rozpycha je do zewnątrz
- Dach jest stromy (powyżej 45° nachylenia) — większa składowa pozioma siły
- Konstrukcja jest „z otwartym poddaszem" (krokwiowa) — bez ścianek wewnętrznych spinających ściany zewnętrzne
Jetki nie są wymagane (albo wymagane w mniejszej liczbie), gdy:
- Konstrukcja jest płatwiowa (krokwie podparte w połowie rozpiętości płatwią) — wtedy płatew + słup pełnią rolę usztywniacza
- Dom ma nieużytkowe poddasze, ze stropem na poziomie murłat (strop pełni rolę jetek dla wszystkich krokwi)
Mocowania
Krokwie do murłat — wkręty ciesielskie 8×140 albo gwoździe 4×100 z dodatkowym strzemieniem stalowym (kątownik 90°, śrubki M10). Jetki do krokwi — wkręty 8×200 wbijane od strony krokwi pod kątem, albo łączenie nakładkowe z 4 wkrętami 8×140 (klasyczne ciesielskie). Stal galwanicznie ocynkowana wystarcza w warunkach typowych; A2 dla widocznych mocowań w eleganckich konstrukcjach.
Świeże czy suszone krokwie
Krokwie skrywane (pod blachą, gontem, papą + OSB) mogą być świeże — ekipy ciesielskie są przyzwyczajone do montażu na świeżym świerku, kalkulują z pewnym luzem na skurcz. Krokwie widoczne (poddasze użytkowe z odsłoniętymi krokwiami w salonie albo sypialni) muszą być suszone — bo w trakcie schnięcia tworzą się szczeliny, a strugane krokwie zaczynają wyglądać „surowo".
Standard rynkowy: 70-80% sprzedaży to krokwie świeże klasy C24 świerk. Suszone na zamówienie + strugane S4S to ok. 10-15% rynku.
Wycena
Krokwie i jetki wyceniamy za m³ — osobno świerk świeży, osobno suszony C24. Dla typowego dachu 200 m² z 25-30 krokwiami 60×180 × 6 m → około 1,2-1,5 m³ + jetki + miecze ≈ 2 m³ całość. Mailem podaj rozpiętość krokwi, rozstaw, długość pakietu albo prześlij projekt — wycenimy z dostawą do Warszawy lub na Mazowsze w 24-48 godzin.