Co to są deski szalunkowe
Deski szalunkowe to świerk lub sosna klasy II i III — drewno z większymi sękami, czasem z drobnymi pęknięciami, ale o pełnej wytrzymałości użytkowej w roli formy do wylewania betonu. Po 3-5 zalewaniach idą na opał albo do tymczasowych konstrukcji (rusztowania, podpory, paletowanie). Tani, masowy materiał, którym ekipy posługują się codziennie.
Sortuje się je inaczej niż tarcicę konstrukcyjną. Zamiast normy wytrzymałościowej liczy się: wymiar (deklarowane wymiary muszą być stabilne, bo szalunek musi pasować do kolejnego), kompletność (deska bez wyłamań na krawędziach), wilgotność (świeża albo suszona, oba użyteczne).
Asortyment
- Grubości: 25 mm (najpopularniejsza, do ścian i stropów), 32 mm (do silnych obciążeń, fundamenty pod większe domy)
- Szerokości: 100, 125, 150 mm — standard rynkowy
- Długości: 3, 4, 5 m (najczęściej kupowane); 6 m na zamówienie
- Wykończenie: ostrokrawężne, świeża albo suszona w stosach
- Sortowanie: klasa II (mniej sęków, równiejsze) lub klasa III (więcej sęków, ale pełna nośność na ściskanie i zginanie w zakresie szalunkowym)
- Gatunek: świerk pospolity — standard. Sosna na zamówienie (mniej dostępna)
Większość ekip kupuje 25×125 świeżą — to najlepszy stosunek ceny do wytrzymałości na typowy szalunek ścian piwnicy lub stropu Teriva nad parterem.
Ile razy można użyć deskę szalunkową
Standard branży: 3-5 zalewań. Dla porządnej deski 25×125, czyszczonej po każdym zalewaniu i magazynowanej pod dachem, realne jest 6-8 cykli. Po tej liczbie deski przestają trzymać prosty wymiar (drobne odkształcenia z każdego cyklu się sumują), zaczynają pojawiać się trwałe ślady cementu, krawędzie się wykruszają.
Po cyklu szalunkowym deski idą zwykle do trzech zastosowań: rusztowania robocze, podsypka pod elementy żelbetowe, opał. Część ekip sprzedaje używane szalunki rolnikom i sąsiadom za 30-40% ceny nowej deski.
Zastosowanie
- Szalunki ścian piwnic i fundamentów — ściany do 3 m wysokości, deska 25×125-150 świeża
- Szalunki stropów monolitycznych — pod stropy żelbetowe i Teriva-żelbet, deska 32×150 z podporami
- Szalunki płyt fundamentowych — krawędziowe ramki 25×150 ustawione na podsypce
- Szalunki ław fundamentowych — krótkie elementy 25×125 w ramach
- Szalunki schodów żelbetowych — kompozyt prosty z desek 25×125 dociętych na placu
- Pomosty robocze na rusztowaniach (wymagana świeżo wymieniona deska klasa II)
- Boiska, paletowanie, ogrodzenia tymczasowe — używane szalunki po pierwszym życiu
Świeża czy suszona dla szalunku
Częste pytanie, na które odpowiedź jest praktyczna: do szalunków lepiej świeża. Powód: świeża deska wchłania nadmiar wody z świeżego betonu, ale nie odciąga jej zbyt agresywnie — beton dostaje czas na hydratację. Sucha deska natomiast wciąga wodę z mieszanki tak szybko, że na styku deski z betonem powstaje mikrokraszka — beton ma niewielką warstwę „spalonego" hydratacją suszem.
Wyjątek: szalunek elementu widocznego (gładkie ściany monolityczne pod posadzkę nawierzchniową, np. w garażach), gdzie używa się sklejki szalunkowej fenolowanej — nie deski.
Kiedy zamiast desek warto sklejka szalunkowa
Sklejka szalunkowa kosztuje więcej za m² niż deska, ale daje płaską powierzchnię (rezultat lepiej wygląda po rozszalowaniu, mniej szpachlowania), wytrzymuje 30-50 cykli zamiast 5-8, oraz oszczędza czas montażu i demontażu. Ekonomicznie sensowna od ~10-15 cyklu — dla małej ekipy budującej kilka domów rocznie wciąż się nie spłaca, dla firm developerskich tak.
Magazynowanie szalunków między cyklami
Po rozszalowaniu deska wraca na plac i czeka na kolejny element. Trzy zasady, które wydłużą jej życie z 3-5 cykli do 6-8:
- Czyszczenie szpachlą zaraz po rozszalowaniu, kiedy resztki betonu są jeszcze plastyczne. Po wyschnięciu trzeba je skuwać młotkiem, co rozbija włókna deski.
- Magazynowanie pod dachem albo plandeką, na podkładach 10 cm od ziemi. Deska na gołej ziemi wciąga wilgoć i traci sztywność w 48 godzin.
- Sortowanie przed kolejnym cyklem — deski zniszczone idą na opał albo do tymczasowych konstrukcji, dobre wracają do roboty. To 5 minut pracy oszczędzi godziny szpachlowania ścian po betonowaniu.
Ekipy, które tego pilnują, zużywają 30-40% mniej desek na sezon — różnicy w cenie wystarcza zwykle na nowe wkręty i taśmy do uszczelniania.
Wycena
Deski szalunkowe wyceniamy za m³ albo m² — osobno tarcica świeża, osobno suszona. Przy zamówieniach od 3-5 m³ wozimy bezpłatnie w zasięg Warszawy. Na żądanie dorzucamy paletę i pakowanie pod montaż na placu. Mailem podaj wymiary i ilość — wycenimy w ten sam dzień.